Cảm giác lo lắng, sợ hãi tìm đến bạn hàng ngày? Bạn thường xuyên cảm thấy bất an và luôn khó kiểm soát những suy nghĩ tiêu cực? Nếu vậy rất có thể bạn đang bị trầm cảm, rối loạn lo âu. Rối loạn lo âu là một căn bệnh phổ biến và việc hiểu rõ các triệu chứng bệnh rối loạn lo âu là bước đầu tiên để điều trị bệnh. Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về các triệu chứng bệnh rối loạn lo âu, nguyên nhân gây ra cũng như cách phòng ngừa hiệu quả!

Rối loạn lo âu là gì?

Rối loạn lo âu là cảm giác lo lắng quá mức, kèm theo các biểu hiện không thể tự chủ như đau đầu, chóng mặt, toát mồ hôi, bồn chồn, căng tức ở ngực và khó chịu ở vùng thượng vị.

Bạn cần phải cân nhắc giữa tình huống cụ thể để phân biệt được đâu là cảm xúc thông thường hay là dấu hiệu bệnh lý.

• Những dấu hiệu xuất hiện ngắt quãng và thường biến mất sau khi đã xử lý xong xuôi thì lo âu này được xem là cảm xúc thông thường.
• Bệnh rối loạn lo âu: các nguyên nhân sẽ thường không rõ ràng, thường gây căng thẳng và khó chịu trong một thời gian dài. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến cuộc sống hàng ngày của bệnh nhân.

Nguyên nhân của rối loạn lo âu

Cho đến hiện tại, vẫn chưa có kết luận rõ ràng về các nguyên nhân gây ra lo âu, nhưng các yếu tố nguy cơ thường gặp nhất là do:

• Yếu tố tâm lý: rất rõ ràng khi các bệnh nhân có triệu chứng rối loạn lo âu tiền sử bị cư xử không đúng mực, không phù hợp và tương thích với quá trình phát triển tâm sinh lý như bị ngược đãi, lạm dụng hay phải sống trong môi trường không thuận lợi cho sự phát triển về cảm xúc, nhận thức và khả năng hình thành ý tưởng cho cuộc sống.
• Yếu tố môi trường sống: thường gặp ở hầu hết các đối tượng, yếu tố này bao gồm cả gia đình và xã hội. Mỗi đối tượng sẽ có những áp lực riêng trong cuộc sống như nội trợ thì áp lực với tiền bạc chi tiêu, áp lực về các mối quan hệ trong gia đình, nhiên viên áp lực với công việc, học sinh, sinh viên thì áp lực với học tập, thành tích…Đa số các áp lực gây stress trên do môi trường sống nhiều lần thay đổi hoặc điều trị không phù hợp nên dẫn đến triệu chứng bệnh rối loạn lo âu.
• Yếu tố gen di truyền: thường gặp ở những người thuộc đối tượng học hành, kiến thức khoa học và xã hội thuộc dạng cao nhưng vẫn có các triệu chứng bệnh rối loạn lo âu.
• Do các yếu tố y tế: chẳng hạn như triệu chứng bệnh hoặc tác dụng phụ của một số thuốc điều trị.

Các bệnh rối loạn lo âu thường gặp

Dưới đây là các bệnh rối loạn lo âu thường gặp, một người có thể mắc một hoặc kết hợp nhiều dạng gây ảnh hưởng phức tạp.

Rối loạn lo âu lan tỏa

Là một dạng điển hình của rối loạn lo âu (viết tắt GAD), biểu hiện đặc trưng bởi sự lo lắng thái quá, lo âu mạn tính kèm theo căng thẳng mãn tính và có rất ít hoặc không sự kích động. Sự lo lắng này không phù hợp với hoàn cảnh thực tế nhưng của người bệnh không thể kiểm soát được. Việc triệu chứng bệnh rối loạn lo âu xảy ra thường xuyên ảnh hưởng không nhỏ đến sức khỏe về thể chất và tinh thần của người bệnh.

Rối loạn ám ảnh cưỡng chế

Rối loạn ám ảnh cưỡng chế (OCD) thường được nhắc đến trong các bệnh rối loạn lo âu, người bệnh sẽ có những suy nghĩ ám ảnh về một vấn đề, những hành vi lặp đi lặp lại theo tính chất cưỡng chế. Triệu chứng bệnh rối loạn lo âu này ở mỗi đối tượng khác nhau có thể khác nhau như: rửa tay liên tục, kiểm tra hoặc làm sạch vật dụng trong nhà, đếm đồ vật,…nhằm ngăn chặn những suy nghĩ ám ảnh trong đầu.

Khi mắc triệu chứng bệnh rối loạn lo âu dạng ám ảnh cưỡng chế này người bệnh khó có thể tập trung trong khi học tập, làm việc và thậm chí là mất ngủ và suy nghĩ tiêu cực quá mức.

Rối loạn hoảng loạn

Người bị rối loạn hoảng loạn thường xuyên gặp những những cơn sợ hãi dữ dội và thường xuyên lặp lại, nhất là khi có yếu tố sợ hãi tác động, khi giao tiếp với người lạ,…Nhiều bệnh nhân có triệu chứng bệnh rối loạn lo âu nghiêm trọng sẽ lo lắng quá mức bất cứ khi nào trong cuộc sống hàng ngày.

Rối loạn lo âu xã hội

Là dạng rối loạn đặc trưng của bởi sự lo lắng quá mức với tình huống xã hội hàng ngày. Điển hình là khi bạn cảm thấy lo lắng quá mức khi phải phát biểu trước đám đông, giao tiếp với người lạ, làm những việc bình thường trước mặt người khác,…

Rối loạn căng thẳng do dùng thuốc

Việc sử dụng lạm dụng thuốc điều trị có thể dẫn đến các tác dụng phụ ảnh hưởng đến tinh thần có thể dẫn đến các triệu chứng bệnh rối loạn lo âu, lúc này người bệnh có thể bị rối loạn lo âu quá mức hoặc hoảng loạn dữ dội. Ngoài ra, tình trạng này có thể xảy ra khi tiếp xúc trực tiếp với hóa chất độc hại hoặc dừng thuốc đột ngột.

Rối loạn lo âu sau sang chấn

Là dạng rối loạn lo âu xảy ra sau khi người bệnh bị sang chấn tâm lý sau một sự cố đáng sợ hoặc tổn thương thực thể nghiêm trọng. Triệu chứng nhẹ ban đầu là người bệnh sẽ lo lắng, sợ hãi khi nghĩ đến, nặng hơn sẽ tự tấn công bản thân,…

Rối loạn lo âu chia ly

Dạng rối loạn lo âu cuối cùng là sự sợ hãi quá mức khi phải chia ly với người đã gắn bó với mình, cả trẻ nhỏ và người lớn đều có thể mắc tình trạng này. Đối với trẻ nhỏ, rối loạn chia ly được xem là một phần bình thường gặp ở trẻ từ 8 – 12 tháng tuổi khi rời xa bố mẹ trong thời gian ngắn.

Các triệu chứng bệnh rối loạn lo âu

Đối với mỗi dạng rối loạn lo âu sẽ gây ra những triệu chứng khác nhau, bên cạnh đó còn phụ thuộc vào các yếu tố tác động và mức độ bệnh. Các triệu chứng bệnh rối loạn lo âu có thể xảy ra từ từ khiến người bệnh không nhận ra được hoặc xảy ra đột ngột.

Nếu bản thân bạn hoặc những người xung quanh có các triệu chứng sau thì nên thăm khám ngay lập tức để điều trị, tránh những triệu chứng bệnh rối loạn lo âu trở nên trầm trọng hơn.

Căng thẳng, lo lắng quá mức

Đây là triệu chứng thường xuất hiện đầu tiên, khi bệnh nhân bị lo lắng, căng thẳng quá mức với những điều xảy ra trong cuộc sống hàng ngày. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến cảm xúc người bệnh mà còn cả những người xung quanh.

Kém tập trung

Tình trạng lo lắng, căng thẳng kéo dài có thể khiến tinh thần người bệnh suy kiệt, vì vậy mà người bệnh sẽ bị mất tập trung, nhiều trường hợp dẫn đến suy giảm trí nhớ, không thể tập trung làm việc.

Đứng ngồi không yên

Là hành động thường xuyên của người bị rối loạn lo âu, căng thẳng quá mức thực hiện để giải tỏa tâm trạng, cảm xúc mà bản thân đang gặp phải. Tình trạng này có thể kéo dài quá mức nếu bệnh không được xử lý, khiến người bệnh khó bình tĩnh, phải thường xuyên đi lại, nói chuyện,…

Sợ hãi vô lý

Đối với những người rối loạn lo âu không chỉ lo lắng mà nghiêm trọng hơn thì họ còn xuất hiện cảm giác sợ hãi quá mức mà không rõ nguyên do. Tuy nhiên việc sợ hãi này thường không có nguyên nhân rõ ràng, việc này ảnh hưởng rất nghiêm trọng đến tâm lý hay còn là gọi là sự ám ảnh tinh thần. 

Triệu chứng toàn thân

Triệu chứng bệnh rối loạn lo âu còn gây ra các triệu chứng toàn thân đi kèm với lo âu, sợ hãi quá mức như: thở gấp, hít thở không sâu, tim đập nhanh, mạnh, tê buốt tay chân, ra nhiều mồ hôi và đi tiểu nhiều lần,… xảy ra trong thời gian dài sẽ khiến sức khỏe của người bệnh tuột dốc nghiêm trọng, thường xuyên uể oải.

Phương pháp phòng tránh rối loạn lo âu

Có một lối sống lành mạnh, bạn có thể kiểm soát chứng lo âu của mình, và ngăn ngừa các vấn đề về sức khỏe tinh thần khác. Sau đây là một số phương pháp bạn có thể thử áp dụng:

• Tập thể dục thường xuyên
• Tập hít thở sâu
• Không uống rượu, bia
• Không hút thuốc lá và sử dụng các chất kích thích
• Hạn chế hấp thụ caffeine
• Chế độ ăn uống lành mạnh
• Nâng cao chất lượng giấc ngủ
• Ghi nhật ký cảm xúc
• Dành thời gian cho cảm xúc cá nhân
• Nhận ra các yếu tố làm bạn lo lắng và giải quyết chúng

Bài viết đã cung cấp cho bạn những thông tin cơ bản nhất về rối loạn lo âu từ định nghĩa, triệu chứng đến nguyên nhân. Hy vọng những thông tin này có thể giúp bạn hiểu rõ hơn về căn bệnh này và có những quyết định đúng đắn cho bản thân hay gia đình.

Thúy Ngân (TH)