Bạn có biết rằng cơ thể chúng ta có một hệ thống thần kinh điều khiển tự động các hoạt động như nhịp tim, huyết áp, tiêu hóa? Khi hệ thống này gặp vấn đề, bạn có thể mắc rối loạn thần kinh thực vật. Vậy rối loạn thần kinh thực vật là gì và nó sẽ gây ra những ảnh hưởng như thế nào? Hãy cùng khám phá qua bài viết sau đây!

Thông tin chung về rối loạn thần kinh thực vật

Để hiểu rối loạn thần kinh thực vật là gì, chúng ta cần tìm hiểu về hệ thần kinh thực vật. Hệ thần kinh thực vật có nhiệm vụ kiểm soát một số chức năng cơ bản bao gồm chức năng tiêu hóa, cảm giác, nhịp thở, nhịp tim và thân nhiệt.

Hệ thống thần kinh thực vật của con người sẽ bao gồm hai phần chính là hệ thần kinh giao cảm và hệ thần kinh phó giao cảm. Hai hệ này sẽ hoạt động đối lập nhưng lại cân bằng lẫn nhau, đảm bảo các chức năng được duy trì ổn định. Cụ thể chức năng của hai hệ này như sau:

• Hệ thần kinh giao cảm: hệ này thường được kích hoạt trong các tình huống căng thẳng hoặc khi cơ thể cần đáp ứng nhanh chóng các yếu tố bên ngoài. Khi đó hệ thần kinh giao cảm sẽ tăng nhịp tim, huyết áp, giảm hoạt động tiêu hóa, giảm các hoạt động tiêu hóa và kích thích tiết ra các hormone như adrenaline để giúp cơ thể chuẩn bị.
• Hệ thần kinh phó giao cảm: hệ thống này hoạt động mạnh nhất khi cơ thể nghỉ ngơi, thư giãn. Các chất dẫn truyền thần kinh giúp giảm nhịp tim, hạ huyết áp, tăng cường hoạt động của hệ tiêu hóa và duy trì các chức năng sinh lý ở dạng ổn định.

Hai hệ này phải hoạt động một cách cân bằng để duy trì trạng thái sức khỏe tốt cho cơ thể. Khi tình trạng cân bằng này bị phá vỡ thì tình trạng rối loạn thần kinh thực vật có thể xảy ra.

Rối loạn thần kinh vật là gì?

Hệ rối loạn thần kinh thực vật là hệ thần kinh tự động có tác dụng điều khiển hoạt động của cơ quan trong cơ thể một cách chủ động, không phụ thuộc vào sự chỉ huy của não bộ. Chức năng của hệ thần kinh thực vật là điều hòa các quá trình vận chuyển vật chất, điều hòa hoạt động của cơ quan nội tạng cũng như hệ thần kinh trung ương với sự tham gia của cả hai hệ thần kinh giao cảm và phó giao cảm.

Nguyên nhân rối loạn thần kinh thực vật

Thắc mắc rối loạn thần kinh thực vật là gì đã được giải đáp ở phần trên, vậy nguyên nhân gây rối loạn thần kinh thực vật là do đâu? Rối loạn thần kinh thực vật có thể là một biến chứng của một số bệnh hay tác dụng phụ của một số thuốc. Một số nguyên nhân như:

• Do bệnh lý: bệnh về nhiễm khuẩn, nhiễm virus (viêm não, viêm màng não), bệnh về thoái hóa thần kinh (teo não, Parkinson, Alzheimer), bệnh mạn tính (tiểu đường, tăng huyết áp, loét dạ dày), dùng chất kích thích (thuốc phiện, ma túy),…
• Do căng thẳng, stress và suy nhược cơ thể kéo dài, trầm cảm, rối loạn lưỡng cực, các rối loạn tâm thần và rối loạn tâm sinh lý,…
• Do di truyền
• Do thuốc: thuốc điều trị bệnh lý tim mạch, thần kinh, nội tiết; hóa chất trong điều trị ung thư; tình trạng dị ứng thuốc, các thuốc điều trị tâm thần…
• Do các bộ phận trong cơ thể bị tổn thương, chấn thương sọ não, tủy sống

Trong những nguyên nhân trên, nguyên nhân thường gây ra rối loạn thần kinh thực vật nhất là do căng thẳng, stress và suy nhược cơ thể kéo dài.

Dấu hiệu nhận biết rối loạn thần kinh thực vật

Một trong những cơ quan chịu ảnh hưởng lớn nhất khi mắc phải rối loạn thần kinh thực vật là tim, khi nhịp tim được điều tiết bởi hệ thần kinh thực vật kết hợp cùng hệ thống điện tim. Dưới đây là các dấu hiệu nhận biết bệnh rối loạn thần kinh thực vật bao gồm:

• Đánh trống ngực: là một trong những dấu hiệu dễ nhận biết nhất của rối loạn thần kinh thực vật, người bệnh thường xuyên cảm thấy nhịp tim của mình tăng nhanh bất thường, cảm giác như tim sắp nhảy ra khỏi lồng ngực. Cảm giác hồi hộp xảy ra liên tục khiến người bệnh cảm thấy hốt hoảng, sợ hãi và gây ra lo lắng kéo dài.
• Khó thở: là một dấu hiệu phổ biến khác của rối loạn thần kinh thực vật, người bệnh thường xuyên cảm thấy hụt hơi và cần cố gắng hít thở sâu mới cảm thấy dễ chịu hơn. Dấu hiệu này thường tăng mạnh khi gắng sức, gây cảm giác khó chịu.
• Chóng mặt: là một triệu chứng do tim đập quá nhanh, khiến lượng máu lên não bị thiếu hụt hoặc hạ huyết áp do thay đổi tư thế đột ngột, người bệnh sẽ cảm giác choáng váng, đứng không vững muốn ngất xỉu.
• Đau ngực: người bệnh có thể trải qua cảm giác đau, nóng rát, hoặc nhói ở vùng ngực. Cơn đau thường sẽ xuất hiện bất ngờ khiến người bệnh có cảm giác căng tức và nghẹt thở ở lồng ngực. Triệu chứng này không chỉ gây khó chịu mà còn gây hoảng sợ ở người bệnh.
• Run tay, chân và vã mồ hôi: khi hệ thần kinh thực vật bị kích thích quá mức, người bệnh có thể tăng nhịp tim kèm theo biểu hiện tay chân run, cơ thể đổ nhiều mồ hôi.
• Mất ngủ: rối loạn thần kinh thực vật có thể gây ra tình trạng mất ngủ do người bệnh luôn ở trong trạng thái lo lắng, bồn chồn, điều này sẽ dẫn đến hiện tượng trằn trọc, khó ngủ hoặc ngủ không sâu giấc, khiến cơ thể không được nghỉ ngơi đầy đủ dẫn đến mệt mỏi.

Đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh

Bệnh có thể xảy ra ở bất kỳ ai nhưng nhiều đối tượng sẽ có khả năng mắc bệnh cao hơn:

• Người mắc các vấn đề về tâm lý: stress, rối loạn lượng cực, loạn thần
• Người mắc bệnh mạn tính: tiểu đường, Parkinson, Alzheimer
• Người mắc các bệnh tự miễn
• Người nghiện rượu
• Người trong độ tuổi chuyển tiếp: dậy thì, tiền mãn kinh
• Rối loạn thần kinh thực vật khi mang thai và sau sinh

Rối loạn thần kinh thực vật có chữa được không?

Khi hiểu rõ rối loạn thần kinh thực vật là gì thì bước tiếp theo mọi người hay thắc mắc rằng rối loạn thần kinh thực vật có chữa được không? Rối loạn thần kinh thực vật thường tự khỏi trong vòng từ 2-3 năm và rối loạn này không có gì nghiêm trọng đe dọa cuộc sống của người bệnh.

Tuy nhiên rối loạn thần kinh thực vật có thể làm hạn chế những hoạt động trong cuộc sống hàng ngày của người bệnh từ nhẹ đến nặng.

Việc điều trị rối loạn thần kinh thực vật thường sẽ dựa vào nguyên nhân gây bệnh, có thể điều trị lâu dài, cụ thể như sau:

• Với nhóm nguyên nhân do sử dụng thuốc có thể cân nhắc đổi nhóm thuốc khác
• Với nhóm sử dụng rượu, bia, thuốc lá và chất kích thích tác động tâm thần thì cần ngưng sử dụng các chất này
• Nguyên nhân do stress hay suy nhược cơ thể, cần có chế độ nghỉ ngơi, tập luyện và thư giãn hợp lý

Hiện nay điều trị rối loạn thần kinh thực vật thường có hai phương pháp:

• Điều trị ngoại khoa: sẽ tiến hành đốt hoặc cắt hạch giao cảm nếu tiết quá nhiều mồ hôi ở tay làm ảnh hưởng đến việc cầm nắm, lao động.
• Điều trị nội khoa: có thể dùng các nhóm thuốc làm giảm nhịp tim, thuốc chống trầm cảm, vitamin nhóm B, canxi, thuốc an thần gây ngủ hoặc châm cứu, vật lý trị liệu, tâm lý trị liệu,…

Bài viết trên đã giúp bạn giải đáp thắc rối loạn thần kinh thực vật là gì và là do nhiều nguyên nhan khác nhau gây nên, người bệnh nên tìm tới những bệnh viện, phòng khám thần kinh uy tín để được các bác sĩ chuyên khoa và có kinh nghiệm thăm khám, tư vấn, điều trị kịp thời.

Thúy Ngân (TH)