Có hơn 200 triệu người mắc bệnh tuyến giáp trên thế giới. Nhiều nghiên cứu cũng chỉ ra rằng tỷ lệ mắc bệnh tuyến giáp ở phụ nữ cao gấp 10 lần so với đàn ông. Vậy tại sao lại có sự chênh lệch về số ca mắc bệnh tuyến giáp ở phụ nữ và đàn ông? Những nguyên nhân nào dẫn đến bệnh tuyến giáp ở phụ nữ? Phòng ngừa bệnh tuyến giáp ở phụ nữ như thế nào để đảm bảo sức khỏe của bản thân?

Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn giải đáp các vấn đề liên quan đến những thắc mắc này, nhằm giúp bạn hiểu khái quát hơn về bệnh tuyến giáp ở phụ nữ và quan tâm đúng mức đến sức khỏe bản thân cùng với điều trị bệnh kịp thời nếu có.

Bệnh tuyến giáp ở phụ nữ là gì?

Bệnh tuyến giáp ở phụ nữ thường là do bất thường cấu trúc tuyến giáp hoặc do rối loạn chức năng tuyến giáp ở phụ nữ, khiến lượng hormone tuyến giáp tiết ra nhiều hoặc ít hơn của cơ thể. Đối với cơ thể phụ nữ, tuyến giáp có mối quan hệ mật thiết đối với dậy thì, rụng trứng, sau sinh và mãn kinh của phụ nữ. 

Tuyến giáp sẽ tiết ra hormone Thyroxine (T4) và Triiodothyronine (T3) có vai trò trong quá trình trao đổi chất cũng như sự phát triển của cơ thể.

Vì sao bệnh tuyến giáp ở phụ nữ mắc nhiều hơn?

Do sự khác biệt từ cấu tạo cơ thể và sinh lý, phụ nữ trải qua nhiều biến động sinh lý trong vòng đời như: dậy thì, chu kỳ kinh nguyệt, mang thai, sinh con và mãn kinh,…sẽ có khoảng ⅛ phụ nữ bị ảnh hưởng bởi sự biến đổi của tuyến giáp ở bất kì giai đoạn phát triển nào trong vòng đời. Chính vì vậy, bệnh tuyến giáp ở phụ nữ sẽ có tỷ lệ mắc phải cao hơn đàn ông từ 6-8 lần, với một số nguyên nhân phổ biến sau đây:

• Rối loạn tự miễn: thường được kích hoạt nhờ các phản ứng tự miễn (hệ thống miễn dịch tự tấn công các tế bào của mình). Phụ nữ sẽ có nguy cơ mắc bệnh tự miễn cao hơn nam giới.

• Thay đổi trong quá trình mang thai: trong 3 tháng đầu thai kỳ, hormone tăng cao kích thích tuyến giáp sản xuất hormone Thyroxine gây ra tình trạng cường giáp sẽ xuất hiện các rắc rối cho mẹ bầu như bị nghén nặng, sụt cân nhanh, nhịp tim nhanh, hơi thở rối loạn,…đến đoạn sau của thai kỳ hormone sẽ sản xuất ít hơn và tình trạng này sẽ được giảm bớt.

Trong trường hợp phụ nữ đang mắc bệnh lý tuyến giáp mang thai cũng gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe thai kỳ như: tăng tỷ lệ sảy thai, lưu thai, dị tật thai nhi bẩm sinh, thai nhi chậm phát triển, dễ sinh non,…Do đó, nếu có ý định mang thai thì phụ nữ nên kiểm soát tốt bệnh tuyến giáp để đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.

• Sau khi sinh: Tỷ lệ viêm tuyến giáp sau khi ở phụ nữ sau khi sinh cao từ 6 – 8%. Trong thai kỳ, dưới tác động của các hormone, các bệnh lý tự miễn thường ổn định. Tuy nhiên sau sinh, các bệnh tự miễn có thể dễ dàng tái phát gây viêm pháp, cường giáp. Tình trạng này thường được phát hiện ở phụ nữ sau sinh thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, lo lắng bất thường, trầm cảm, ăn không ngon, táo bón,…

• Thời kỹ mãn kinh: có 50% phụ nữ xuất hiện nhân giáp hoặc đa giáp lành tính. Tình trạng này hầu hết không ảnh hưởng đến sức khỏe, tuy nhiên nếu những người này bổ sung một lượng dư thừa i-ốt có thể dễ dàng mắc bướu giáp do nhân giáp hóa ác tính. Phụ nữ giai đoạn này có thể nhầm lẫn những triệu chứng với dấu hiệu mãn kinh nên đôi khi chủ quan không đến bác sĩ thăm khám.

 Yếu tố tăng nguy cơ bệnh tuyến giáp ở phụ nữ

• Tiếp xúc với chất phóng xạ
• Có tiền sử gia đình/cá nhân bị mắc bệnh về tuyến giáp
• Là phụ nữ đang mang thai hoặc trong giai đoạn mãn kinh
• Lối sống không lành mạnh: căng thẳng kéo dài, lạm dụng rượu bia, hút thuốc lá,…
• Phụ nữ trên 60 tuổi
• Phụ nữ bị suy giảm miễn dịch

Nguyên nhân gây bệnh tuyến giáp ở phụ nữ

Có nhiều nguyên nhân gây bệnh tuyến giáp ở phụ nữ, từ môi trường sống đến tuổi tác:

• Sau khi sinh con: Sau khi phụ nữ sinh con thì các bệnh tự miễn có thể tái phát. Tình trạng này thường được phát hiện ở phụ nữ sau sinh thường xuyên cảm thấy mệt mỏi, lo lắng bất thường, trầm cảm, ăn không ngon, táo bón,…
•  Phụ nữ giai đoạn mãn kinh: dễ đối mặt với các vấn đề tuyến giáp nhất. Những giai đoạn của bệnh tuyến giáp ở nữ trong giai đoạn này tương đối giống với các thay đổi thời kỳ mãn kinh, do đó dễ bị nhầm lẫn và bỏ qua giai đoạn điều trị sớm.
• Do yếu tố di truyền: các bệnh tuyến giáp có tính di truyền, do đó nếu có người thân trong gia đình có người bị bệnh về tuyến giáp thì bạn có nguy cơ mắc tuyến giáp cao hơn bình thường.
• Do hệ miễn dịch: các bệnh như cường giáp hay suy giáp là các bệnh tự miễn, do các tế bào miễn dịch của cơ thể tấn công vào tế bào tuyến giáp, hiện các bác sĩ chưa có kết luận chính xác về nguyên nhân này, tuy nhiên nó có khả năng liên quan đến di truyền.
• Do môi trường: tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, tia X, các hóa chất độc hại là những yếu tố gây bệnh tuyến giáp ở phụ nữ.
• Do chị em stress lâu ngày: sẽ gây tác động xấu đến hệ miễn dịch và góp phần gây mắc bệnh tuyến giáp ở nữ. Tuy nhiên vẫn chưa có nghiên cứu khẳng định điều này.

Các loại bệnh tuyến giáp ở phụ nữ thường gặp

Sau đây sẽ là những bệnh tuyến giáp thường gặp nhất ở nữ:

Bệnh suy giáp

Là tình trạng chức năng tuyến giáp suy giảm, lượng hormone tuyến giáp sản xuất ra ít hơn so với nhu cầu của cơ thể, khi mắc bệnh suy giáp phụ nữ có nguy cơ vô sinh, các triệu chứng bao gồm:

• Tăng cân bất thường
• Thường xuyên cảm thấy lạnh, thân nhiệt giảm
• Mệt mỏi, trầm cảm, buồn ngủ
• Da, tóc, móng bị khô
• Nhịp tim chậm
• Rối loạn kinh nguyệt

Bệnh cường giáp

Là tuyến giáp hoạt động cao quá mức, tiết ra lượng hormone vượt quá nhu cầu của cơ thể. Người mắc bệnh cường giáp sẽ có nguy cơ mắc bệnh loãng xương cao hơn. Một số dấu hiệu của bệnh cường giáp thường dễ nhầm lẫn với dấu hiệu mãn kinh như:

• Sụt cân
• Hồi hộp
• Tiêu chảy
• Khó ngủ
• Rối loạn kinh nguyệt
• Da nóng, ẩm

Hội chứng cường giáp thường gặp ở những người mắc bệnh như:

• Bệnh Graves: là dạng bệnh rối loạn tự miễn dẫn đến tăng sản xuất hormone quá mức, thường gặp ở phụ nữ 40 tuổi. Đặc trưng của bệnh này là mắt lồi, bướu giáp lan tỏa,…
• Bướu giáp đơn nhân hoặc đa nhân
• Viêm tuyến giáp: viêm tuyến giáp bán cấp, tự miễn và sau sinh
• Bổ sung iod quá nhiều
• Dùng nhiều thuốc hormone tuyến giáp

Bệnh ung thư tuyến giáp

Là tình trạng các tế bào ác tính phát triển từ tế bào tuyến giáp. Tỷ lệ ung thư tuyến giáp đang ngày càng gia tăng tỷ lệ mắc ở phụ nữ cao gấp 3 lần đàn ông. Bệnh có tính gia đình, bệnh cạnh đó béo phì và từng tiếp xúc với phóng xạ cũng làm tăng nguy cơ ung thư tuyến giáp.

Bướu lành tuyến giáp

Là tình trạng các tế bào tuyến giáp phát triển quá mức hoặc không đồng đều, làm tuyến giáp to bất thường. Đây là một trong những rối loạn phổ biến nhưng lành tính. 

Rối loạn tuyến giáp thai kỳ

Trong thời kỳ mang thai, hoạt động sinh lý và chức năng tuyến giáp của người mẹ có nhiều thay đổi như:

• Thay đổi về hormone
• Thay đổi về miễn dịch
• Nồng độ của các kháng thể tuyến giáp giảm dần trong 3 tháng đầu thai kỳ. 
• Thay đổi về kích thước: tuyến giáp to hơn từ 10 – 15% gọi là bướu giáp. Tỷ lệ này cao hơn ở vùng núi, nơi phụ nữ không được bổ sung i-ốt đầy đủ
• Thay đổi về nhu cầu i-ốt trong thai kỳ: khi mang thai nhu cầu tuyến giáp sẽ tăng lên 50% so với bình thường do chuyển hóa cơ thể tăng, tăng thải iod qua thận, cung cấp iod cho thai nhi

Cách phòng ngừa bệnh tuyến giáp ở phụ nữ

Nguyên nhân gây bệnh tuyến giáp ở phụ nữ đến nay vẫn chưa được xác định cụ thể, do đó chưa có biện pháp phòng ngừa triệt để, tuy nhiên bạn có thể tham khảo một số phương pháp nâng cao sức khỏe, ngăn ngừa nguy cơ rối loạn tuyến giáp như sau:

• Đảm bảo cung cấp đủ i-ốt: cung cấp đủ i-ốt cho cơ thể sẽ giúp phòng ngừa bệnh tuyến giáp, đặc biệt trong giai đoạn mang thai nên bổ sung i-ốt để phòng ngừa nguy cơ biến chứng thai kỳ và giúp thai nhi khỏe mạnh.
• Ăn uống lành mạnh: xây dựng chế độ ăn uống lành mạnh, bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng, đa dạng thực phẩm, hạn chế đồ ăn cay nóng, chiên xào,…phụ nữ nên ăn nhiều rau xanh và trái cây để cân bằng hormone tuyến giáp.
• Hạn chế stress: nên ngủ sớm, đúng giờ, không thức khuya, không uống rượu bia và sử dụng chất kích thích.
• Tập thể thao đều đặn: nên tập thể dục thể thao để tăng cường sức đề kháng của cơ thể, khi cơ thể khỏe mạnh có thể chống lại các bệnh vặt nói chung và các vấn đề về tuyến giáp nói riêng.
• Tránh tiếp xúc với các chất độc hại: các kim loại nặng như nhôm, chì, thủy ngân, asen,…sẽ làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về tuyến giáp.
• Kiểm tra sức khỏe định kỳ: giúp đánh giá và phát hiện kịp thời các vấn đề bất thường của sức khỏe.

Bệnh tuyến giáp ở phụ nữ là một vấn đề sức khỏe phổ biến, tuy nhiên hoàn toàn có thể phòng ngừa được. Khi hiểu rõ về bệnh, bạn có thể chủ động bảo vệ sức khỏe của mình, và đừng ngần ngại khi cần đến sự trợ giúp của bác sĩ để điều trị bệnh.

Thúy Ngân (TH)